هفت قاعده کلی برای بهبود آموزش (تهیه شده توسط سرکارخانم یادگاری)

به رغم توسعه کمی آموزش رسمی در چند دهه اخیر ، شاهد انتقاداتی از شرایط کیفی تعلیم و تربیت در عرصه ها مختلف بوده ایم ؛ شرایطی که موجب پدید آمدن دانش آموزان مختلف بوده ایم . ؛ شرایطی که موجب پدید آمدن دانش آموزان بی احساس و بی انگیزه ، فارغ التحصیلان بی علم و معلمان فاقد خلاقیت شده است و همانطور که ملاحظه می کنیم هر چه سطح تحصیلی بالاتر می رود شوق آموختن در دانش آموزان کاهش می یابد . ما از دانش آموزان مقطع متوسطه با توجه به میزان تجارب و افزایش سن ، انتظار تحرک ، کنجکاوی و استقلال ذهنی و عملی بیشتری نسبت به مقاطع پایین تر داریم ، در حالی که در این دوره با افرادی منفعل مواجه می شویم که در حال گذر از مسیر از پیش تعیین شده اند . مقاله حاضر سعی بر آن دارد تا به طرح مواردی بپردازد که منجر به بهبود این وضعیت می شود . اصول کلی مطرح شده در این جا که ماحصل تاریخچه طولانی تحقیقات انجام شده در زمینه تدریس و آموزش است ، با تکیه بر کنش متقابل بین معلمان و دانش آموزان ، می تواند راهنمای عملی مناسب برای مجموعه های آموزشی باشد .

هفت قاعده کلی و بنیانی در مورد تدریس و یادگیری

1- تشویق تعامل بین معلم و دانش آموزان :
هرجا مجموعه ای از افراد در کنار یکدیگر قرار می گیرند تنها ارتباطات متقابل می تواند زمینه ساز رشد فرهنگی آن ها باشد . کلاس درس ، فارغ از افراد تشکیل دهنده آن ، یک محیط فیزیکی است ، ولی با ورود عناصر اصلی آن یعنی معلم و دانش آموزان ، یک محیط اجتماعی محسوب می شود . بنابراین یک قاعده مهم آن است که دانش آموزان در همه امور آموزشی در کلاس خود مشارکت داشته باشند تا از این طریق با مربیان خود به درک و تفاهم متقابل دست یابند .
«از سوی دیگر شرکت نکردن دانش آموزان به طور کامل در فعالیت های یاددهی و یادگیری بدان معنی است که آنها در جریان یادگیری درگیر نشده اند » همدلی و همراهی معلم نیز موجب می شود دانش آموزان موانع دشوار را آسان تر پشت سر بگذارند و به محیط بیش تر علاقه مند گردند . این ارتباط دو سویه موجب افزایش بهره هوشی
دانش آموزان نیز می گردد .
2- گسترش همکاری بین دانش آموزان
«یادگیری زمانی موثر است که به صورت تیمی یا مسابقه ای برگزار شود . این کار مستلزم برنامه ریزی و همکاری است . تک روی در یادگیری نتایج مقطعی دارد و برعکس کار کردن با دیگران رشد یادگیری را افزایش داده ، سهیم شدن در فکر و ایده دیگران را در پی دارد .»  
«رویکرد تعاملی که امروزه بر آن تاکید ویژه می شود ، در جامعه شناسی تعلیم و تربیت به کنش های متقابل میان گروه های همسالان ، معلم و دانش آموز ، معلم و مدیر ،
پیشرفت های تحصیلی دانش آموزان ، ارزش های معلمان و دانش آموزان می پردازد .
3- تشویق و توسعه یادگیری فعال :
در فرایند یادگیری ، یادگیرنده همانند یک تماشاچی نیست و صرف حضور در کلاس و گوش دادن به سخنان معلم موجبات یادگیری او را فراهم نمی آورد . زمانی که یادگیرنده به خاطر سپردن و فراگیری مطالب را همراه با طبقه بندی و پاسخگویی به سئوالات انجام می دهد ، تغییرات شگرفی را در فرایند یاددهی – یادگیری مشاهده می کنیم . در واقع دانش آموزان باید آموخته های خو را بیان کنند ، راجع به آنها بنویسند ، آن ها را به گذشته ربط دهند و در زندگی روزمره خود به کار گیرند تا بتوان گفت که یادگیری به طور موثر انجام شده است .
4- ایجاد بازخورد سریع :
«علم به این که چه می دانیم یا چه چیزی را نمی دانیم ، بر یادگیری موثر است .
دانش آموزان برای این که بتوانند استعدادها و دانش خود را ارزیابی کنند نیاز به کمک دارند برای این که بتوانند پیشرفت کنند نیاز به فرصت های زیادی در کلاس برای پذیرش القائات و به اجرا درآوردن آنها دارند . همین طور به فرصت هایی نیاز دارند تا آموخته های خود ، آن چیزهایی که هنوز لازم است بدانند و چگونگی ارزیابی خودشان در کلاس را منعکس سازند و این همان معنای بازخورد است . «در مدل سیستمی که نظام آموزش و پرورش را به عنوان یک سیستم کلی در نظر می گیرد بازخورد به معنای آن است که یک سازمان با کسب اطلاعات درباره نتایج کار خود در فراگرد فعالیت های خود تجدید نظر به عمل می آورد . این اطلاعات از طریق دانش آموزان در کلاس درس و عکس العمل های آن ها به جریان آموزش حاصل می شود .
5- تاکید استفاده درست از زمان :
زمان انرژی زیاد و مثبتی را برای یادگیری ایجاد می کند . استفاده به موقع از وقت و زمان برای دانش آموزان و افراد مشابه ضرورت دارد و دانش آموزان برای مدیریت زمان نیاز به یادگیری دارند .از دست دادن زمان در طول سال ، حجم انبوه کار را در آخر سال به دنبال دارد . اگر انتظارات زمان برای دانش آموز ، مدرسه و مجریان به خوبی تعریف شود
می تواند نتایج مطلوبی برای همه بدنبال داشته باشد .
6- افزایش سطح انتظارات از دانش آموزان :
اغلب ، انتظار داشتن موجب تلاش بیشتر می گردد . هر جامعه ارزش ها و هنجارهای خاصی دارد و به موجب آنها انتظارات و پاسخ های معینی را از افراد طلب می کند .
افراد به تدریج از این انتظارات آگاهی یافته ، خود را براساس آنها در معرض داوری قرار می دهند . اغلب در یک کلاس درس فقط از چند دانش آموز انتظار ساعی بودن می رود و مابقی به افراد متوسط و ضعیف طبقه بندی شده ، تا پایان سال نیز انتظار از آنها براساس همین تقسیم بندی صورت می گیرد ، در نتیجه در یک کلاس کم تر میتوان افراد جهش یافته را ملاحظه کرد . «براساس دیدگاه جامعه شناختی ، افراد طبق انتظارات نقش و هم چنین برچسب هایی که بر آن ها زده می شود عمل می کنند .
اگر به دانش آموزی به کرات گفته شود کودن است و پیشرفتی نخواهد کرد ، ممکن است که او این برچسب را بپذیرد و همان گونه عمل کند . شواهد حاکی از آن است که دانش آموزان بسته به انتظارات معلم خوب یا بد رفتار می کنند .  
7- پذیرش استعدادهای گوناگون و روش های یادگیری :
راه های زیادی برای یادگیری وجود دارد و انسان ها نیز مدل های مختلفی برای یادگیری دارند . هم چنین استعدادها نیز از یکدیگر متمایزند . برخی دانش آموزان ممکن است هنر یا در کار آزمایشگاهی مستعد باشند ، در حالی که برخی دیگر در کارهای نظری برجسته تر باشند . دانش آموزان به فرصت نیاز دارند تا هوش و استعداد خود را در یادگیری های مختلف از طریق راهکارهایی نشان دهند .
اگرچه ممکن است پیدا کردن راه کارهای جدید چندان هم راحت نباشد ، ولی معلمان زبردست و آگاه می توانند با استفاده از تجارب خود و پس از مدتی به آن ها دست یابند .
استعدادهای گوناگون را در یک کلاس کشف کنند و آن ها را توسعه بخشند .